Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for maart, 2014

 

De laatste dag van Boekhandel De Slegte

Er zijn de afgelopen decennia een hoop boekhandels in Amsterdam verdwenen: Schröder & Dupont van de Keizersgracht, Moderne Boekhandel Bas uit de Leidsestraat, Lankamp & Brinkman van de Spiegelgracht, Scheltema & Holkema van het Rokin, Urbi et Orbi van het Rokin, Vermeulen van de Grimburgwal, Van Gennep uit de Nes, de Hoofdstadboekhandel uit de Kalverstraat, Ten Have uit de Kalverstraat, Samson van de Hobbemakade, Kirberger & Kesper van de Oude Turfmarkt, Art Book uit de Van Baerlestraat, De Verbeelding uit de Utrechtsestraat, Nijhof & Lee uit de Staalstraat, Pegasus uit de Leidsestraat, Allert de Lange van het Damrak, Wijnand Laroo uit de Linnaeusstraat, Orlando van het Oosterpark, de AP-boekhandels, de Jan Haverman winkels, Favié uit de Rijnstraat, Avant Garde uit de Gerard Doustraat, Au Bout du Monde van het Singel, Joachimsthal van het Europaplein – allemaal winkels waar ik wel eens binnen ben geweest, ik ga me er vast nog meer herinneren. Bovendien zal Scheltema aka Selexyz aka Polare van het Koningsplein verdwijnen.

En als voorlopig klapstuk is nu ook Boekhandel De Slegte uit de Kalverstraat verdwenen.

Aan De Slegte heb ik goede herinneringen. Honderden boeken moet ik er hebben gekocht, op de bovenverdiepingen waar het antiquariaat zat, en op de begane grond waar de uitgeversrestanten (ook wel ramsj genoemd) lagen. Hugo Brandt Corstius, ik meen als Piet Grijs, merkte in een column al eens op dat er geen boekhandel was waar titels zo lang in omloop werden gehouden. Daar konden andere boekhandels een voorbeeld aan nemen.

De Slegte kocht restvoorraden van uitgevers op en verkocht die vervolgens voor een lagere prijs in zijn 27 winkels in Nederland en België.

Het filiaal in de Kalverstraat in Amsterdam was het vlaggenschip. Tot 1977 zat die winkel overigens in een ander pand in dezelfde straat, aan de Rokin kant, maar dat werd bij de brand in Hotel Polen (33 doden) geheel verwoest. Daarna is de zaak verhuisd naar de overkant. De zaken gingen, ook daar, de laatste tijd steeds minder – de directeur/eigenaar, vierde generatie De Slegte, was al jaren geleden door de bank wegens gebrek aan vertrouwen in zijn kwaliteiten aan de kant gezet. Ingehuurde managers moesten de boel vlot trekken, maar het deel van de familie De Slegte dat het onroerend goed had geërfd (het bedrijf zelf was aan de achterkleinzoon nagelaten) had al aangegeven de panden net zo lief aan anderen, met meer huuropbrengst, te willen gaan verhuren…

De toekomst van het bedrijf zag er, kortom, al jaren somber uit. De alsmaar dalende boekverkoop eiste zijn tol, en op verkoop via internet werd veel te laat ingespeeld. De genadeklap werd uitgedeeld toen het bedrijf in 2012 in handen viel van een investeringsbedrijf, ProCures, dat ook de noodlijdende boekhandelsketen Selexyz kocht. ProCures dacht door de Selexyz winkels en de De Slegte winkels per stad samen in nog maar één pand te vestigen, onder de nieuwe naam Polare, van de leegkomende panden, vaak op goede locaties, het huurcontract met winst te kunnen doorverkopen. Een keer lukte ze dat ook, in Den Haag, maar de eigenaren van de panden in bijvoorbeeld Amsterdam (zoals de onroerend goed tak van de familie De Slegte) piekerden er niet over om derden aan hun panden te laten verdienen. Een misrekening dus, en in sneltreinvaart ging Polare failliet. Er waren grote schulden; zelfs de rekeningen voor de aankoop van de boekenweekgeschenken 2012 en 2013 waren nog niet betaald.

Het pand van De Slegte in de Kalverstraat moest op korte termijn worden ontruimd, alle boeken moesten zo snel mogelijk de deur uit. Een deel werd vrijdag 7 maart geveild. Op de laatste dag dat de winkel open zou zijn, zaterdag 8 maart j.l., ging ik uit sentimentele overwegingen nog een keer kijken. Ik was er niet alleen een groot deel van mijn leven klant geweest, maar ook in mijn uitgeversjaren kocht De Slegte altijd de restanten van Uitgeverij De Verbeelding op, hielp op die manier de te langzaam verkopende titels aan een tweede leven, en hielp daarbij en passant om De Verbeelding op de been te houden.

Goede herinneringen dus. Ook omdat de inkoper van De Slegte als enige van alle inkopers in boekenland ook blij was met die boeken, en ze mooi vond. Van de reguliere boekhandels heeft nooit iemand zich verheugd getoond bij weer een nieuw fotoboek. ‘Zulke boeken verkopen wij niet’ was wat mijn vertegenwoordiger vaak te horen kreeg – niet alleen in de provincie, maar ook bij de meest gerenommeerde boekhandel van Amsterdam.

Die laatste zaterdag ging wat nog over was voor twee euro per boek weg – ik kocht nog twee boeken. De winkel zag er spookachtig uit, eigenlijk al ontmanteld. Links en in het midden een ordeloze zooi boeken, rechts in (!) de winkel stonden twee bestelbusjes al klaar om de laatste troep in te kunnen gooien. Een troosteloze aanblik. Om de hoek, bij café Scheltema op de Nieuwezijds dacht ik nog eens aan de aardige gesprekken die ik daar heb gehad met die inkoper.

De volgende dag, zondag 9 maart, was ik, na een lezing bijgewoond te hebben bij het American Book Center op het Spui, toevallig weer in de buurt. Aan mijn gezelschap wilde ik de troosteloze aanblik van die bestelbusjes in de De Slegte winkel door de etalageruiten heen laten zien – ik vermoedde dat ze nog aan het opruimen waren. Door de drukke Kalverstraat kwamen we bij de winkel, die toch nog open bleek te zijn, nog was niet alles op. Er voor stond een soort marktkoopman, luidkeels roepend: ‘Alle boeken gratis! Neem mee! Alle boeken gratis!’. Lege dozen werden uitgereikt, en zo verdween het laatste restje voorraad; voorbijgangers gingen met dozen vol boeken weg. Alleen maar zodat de curator dan minder hoefde te sjouwen.

Ook ik nam nog maar het een en ander, en niet het minste, mee: twee delen van de briefwisseling Ter Braak – Du Perron van Van Oorschot, een pamflet van Du Perron, Vriend of vijand, uit 1930, de bundel Samen uit samen thuis van Erik Terduyn (pseudoniem van de fotograaf Emiel van Moerkerken), een uitgave uit 1957 van Van Oorschot, diverse titels van Henk Romijn Meijer, waaronder een eerste druk van zijn debuut Het Kwartet, uit de serie Contact-Foto-Pockets het deeltje De Provence, nog wat dichtbundels, een boek van Dirk van Weelden, een boek van de Hongaarse schrijver Peter Nadas, de brieven die Theun de Vries in de oorlog aan Simon Vestdijk schreef, en Argusogen, Bram Wisman’s Geschiedenis van de Nederlandse persfotografie.

Ziet de toekomst van het boek er zo uit: dat we in winkelstraten mensen moeten smeken de boeken in godsnaam gratis mee te nemen? Of hebben we het dieptepunt van de neergang bereikt, en is het aantal boekenliefhebbers en lezers en de hoeveelheid overgebleven boekhandels nu met elkaar in evenwicht?

Ik was altijd de somberste mens uit het boekenvak. Mijn boekhandel heb ik al vijftien jaar geleden gesloten – zag er toen al geen gat meer in – en tweeëneenhalf jaar geleden ben ik ook gestopt met mijn uitgeverij. Een doemdenker vond men mij. Maar bij nader inzien was ik nog lang niet somber genoeg. Wat er de afgelopen maanden, weken in boekenland is gebeurd kon zelfs ik niet bevroeden. Démasqué der schoonheid, om met Ter Braak te spreken. Wat een ontluistering.

Fred Schmidt, v/h Uitgeverij & Boekhandel De Verbeelding

Advertenties

Read Full Post »